Broadening the Horizons of Metropolitan John Zizioulas’s Theology
International Conference on the Thought and Legacy of Metropolitan John (Zizioulas) of Pergamon
Monastery of the Dormition of the Most Holy Theotokos, Hildesheim, Germany
October 15–18, 2026
Welcome Address by Andreas Goulas, President of the John Zizioulas Foundation
Announcement · Participants and Program
Your Eminences,
Your Excellencies,
Distinguished professors and scholars,
Dear colleagues and friends,
On behalf of the John Zizioulas Foundation, it is my great pleasure to welcome you to Hildesheim for our international conference, “Broadening the Horizons of Metropolitan John Zizioulas’s Theology.”
We are deeply honored by the message of His All-Holiness Ecumenical Patriarch Bartholomew. His words illuminate the purpose of our gathering: to receive Metropolitan John’s theological legacy with gratitude and to carry it forward with creativity, courage, and openness.
I also extend our heartfelt thanks to His Eminence Metropolitan Grigorije of Germany, our host, for his love for Metropolitan John, expressed in his doctoral dissertation on relational ontology according to John Zizioulas, and for graciously offering this monastery as a place for our encounter and dialogue.
This conference marks an important moment in the life of our Foundation. Our responsibility is to preserve Metropolitan John’s work, make it accessible to new generations, and encourage serious engagement with the questions it raises. This gathering gives that responsibility a concrete expression, bringing together scholars whose different perspectives can deepen our understanding and open new paths of inquiry.
The title of our conference also responds to a hope that Metropolitan John himself expressed. Looking towards what he called the “post-Zizioulas” era, he spoke with striking humility about the future of his work:
What will happen to the seed that fell, only God knows.
He entrusted the outcome to God, while expressing a clear wish for those who would follow him:
Students who will take steps beyond what I have said, building on them in a constructive and creative way.
These words offer a guiding principle for our conference and for the Foundation’s work. They invite us to receive his theological contribution as a seed entrusted to our care—a seed whose growth requires patient study, critical reflection, and creative engagement.
Metropolitan John also identified horizons that he hoped others would explore. He called for a fruitful dialogue between eucharistic theology and art in all its forms: literature, music, painting, and theatre. He urged engagement with science, recognizing the cosmological dimensions of the Eucharist. And he pointed to the inexhaustible questions of ethics—or, as he preferred to say, ethos—including bioethics, sexual ethics, mission, and the response to violence.
Together, these invitations reveal the breadth of his vision. Eucharistic theology concerns the whole of life: our understanding of the human person, our relationships with one another, our encounter with creation, and our responsibility for the world. Metropolitan John saw possibilities here that exceeded what any one theologian could accomplish in a lifetime. He entrusted their exploration to younger generations, concluding with the simple and compelling words: “The Church needs it.”
The significance of this conference lies precisely in taking that invitation seriously. We gather to ask what his work makes possible, which questions require further development, and where dialogue with other traditions and disciplines might lead us. Our discussions can help give substance to the future he hoped for.
Such a task calls for careful scholarship and intellectual freedom. It requires us to examine, question, and develop what we have received. We honor Metropolitan John by engaging his thought with the seriousness it deserves and by allowing it to inspire insights that he himself may not have had the opportunity to pursue.
We also gather in an ecumenical spirit. Metropolitan John devoted much of his life to the search for Christian unity. May our discussions reflect his conviction that theological depth and openness to others belong together. The presence here of scholars from different ecclesial and academic traditions offers a valuable opportunity for mutual understanding and shared reflection.
I extend my heartfelt thanks to our hosts in Hildesheim, to the members of the organizing and academic committees, and to everyone whose work has made this conference possible. I am especially grateful to our speakers and participants for bringing their knowledge, their questions, and their commitment to this common endeavour.
My hope is that these days will bear fruit in new research, lasting friendships, and continuing collaboration. May they help us nurture the seed Metropolitan John entrusted to future generations, so that his theological vision may continue to illuminate the life of the Church and our shared human future.
Welcome, and thank you.
Andreas Goulas
President of the John Zizioulas Foundation
· · ·
Προσφώνηση του Ανδρέα Γούλα
Σεβασμιώτατοι,
Εξοχότατοι,
Αξιότιμοι καθηγητές και ερευνητές,
Αγαπητοί συνάδελφοι και φίλοι,
Εκ μέρους του Ιδρύματος Ιωάννη Ζηζιούλα, με μεγάλη χαρά σάς καλωσορίζω στο Χίλντεσχαϊμ, στο διεθνές συνέδριό μας με τίτλο «Διευρύνοντας τους ορίζοντες της θεολογίας του Μητροπολίτη Περγάμου Ιωάννου Ζηζιούλα».
Αποτελεί ιδιαίτερη τιμή για εμάς το μήνυμα της Αυτού Θειοτάτης Παναγιότητος, του Οικουμενικού Πατριάρχη κ.κ. Βαρθολομαίου. Τα λόγια του φωτίζουν τον σκοπό της συνάντησής μας: να δεχθούμε με ευγνωμοσύνη τη θεολογική παρακαταθήκη του Μητροπολίτη Ιωάννη και να συνεχίσουμε το έργο του με δημιουργικότητα, τόλμη και ανοιχτό πνεύμα.
Εκφράζω επίσης τις θερμές ευχαριστίες μας προς τον Σεβασμιώτατο Μητροπολίτη Γερμανίας κ. Γρηγόριο, τον οικοδεσπότη του συνεδρίου μας, για την αγάπη του προς τον Μητροπολίτη Ιωάννη, την οποία μαρτυρεί η διδακτορική του διατριβή για τη σχεσιακή οντολογία κατά τον Ιωάννη Ζηζιούλα, καθώς και για την ευγενική παραχώρηση αυτής της μονής ως τόπου συνάντησης και διαλόγου.
Το συνέδριο αυτό αποτελεί έναν σημαντικό σταθμό στη ζωή του Ιδρύματός μας. Ευθύνη μας είναι να διαφυλάξουμε το έργο του Μητροπολίτη Ιωάννου, να το καταστήσουμε προσιτό στις νεότερες γενιές και να ενθαρρύνουμε την ουσιαστική ενασχόληση με τα ερωτήματα που θέτει. Η συνάντησή μας δίνει συγκεκριμένη έκφραση σε αυτή την ευθύνη, φέρνοντας κοντά ερευνητές των οποίων οι διαφορετικές προσεγγίσεις μπορούν να εμβαθύνουν την κατανόησή μας και να ανοίξουν νέους δρόμους έρευνας.
Ο τίτλος του συνεδρίου μας ανταποκρίνεται, επίσης, σε μια ελπίδα που είχε εκφράσει ο ίδιος ο Μητροπολίτης Ιωάννης. Στρέφοντας το βλέμμα προς αυτό που αποκαλούσε «μετα-Ζηζιούλα» εποχή, μίλησε με συγκινητική ταπεινοφροσύνη για το μέλλον του έργου του:
Τι θα απογίνει ο σπόρος που έπεσε, μόνο ο Θεός γνωρίζει.
Εμπιστεύθηκε την έκβαση στον Θεό, εκφράζοντας συγχρόνως μια σαφή επιθυμία για όσους θα ακολουθούσαν:
Μαθητές που θα κάνουν βήματα πέρα από όσα έχω πει, οικοδομώντας πάνω σε αυτά με τρόπο εποικοδομητικό και δημιουργικό.
Αυτά τα λόγια μπορούν να αποτελέσουν κατευθυντήρια αρχή τόσο για το συνέδριό μας όσο και για το έργο του Ιδρύματος. Μας καλούν να δεχθούμε τη θεολογική του συμβολή ως έναν σπόρο που έχει εμπιστευθεί στη φροντίδα μας — έναν σπόρο του οποίου η ανάπτυξη απαιτεί υπομονετική μελέτη, κριτικό στοχασμό και δημιουργική προσέγγιση.
Ο Μητροπολίτης Ιωάννης προσδιόρισε επίσης ορίζοντες που ήλπιζε ότι άλλοι θα εξερευνούσαν. Ζήτησε έναν γόνιμο διάλογο της ευχαριστιακής θεολογίας με την τέχνη σε όλες τις μορφές της: τη λογοτεχνία, τη μουσική, τη ζωγραφική και το θέατρο. Προέτρεψε σε διάλογο με την επιστήμη, αναγνωρίζοντας τις κοσμολογικές διαστάσεις της Ευχαριστίας. Και ανέδειξε τα ανεξάντλητα ερωτήματα της ηθικής — ή, όπως ο ίδιος προτιμούσε να λέει, του ήθους — μεταξύ των οποίων η βιοηθική, η σεξουαλική ηθική, η ιεραποστολή και η αντιμετώπιση της βίας.
Οι προτροπές αυτές φανερώνουν το εύρος του οράματός του. Η ευχαριστιακή θεολογία αφορά το σύνολο της ζωής: την κατανόηση του ανθρώπινου προσώπου, τις σχέσεις μας με τους άλλους, τη συνάντησή μας με την κτίση και την ευθύνη μας για τον κόσμο. Ο Μητροπολίτης Ιωάννης διέκρινε εδώ δυνατότητες που υπερέβαιναν όσα θα μπορούσε να πραγματοποιήσει ένας θεολόγος στη διάρκεια μιας ζωής. Εμπιστεύθηκε τη διερεύνησή τους στις νεότερες γενιές, καταλήγοντας με τα απλά και συνάμα επιτακτικά λόγια: «Η Εκκλησία το έχει ανάγκη».
Η σημασία αυτού του συνεδρίου έγκειται ακριβώς στο ότι παίρνουμε στα σοβαρά αυτή την πρόσκληση. Συγκεντρωνόμαστε για να αναρωτηθούμε ποιες δυνατότητες ανοίγει το έργο του, ποια ερωτήματα χρειάζονται περαιτέρω επεξεργασία και πού μπορεί να μας οδηγήσει ο διάλογος με άλλες παραδόσεις και άλλους επιστημονικούς κλάδους. Οι συζητήσεις μας μπορούν να συμβάλουν ώστε το μέλλον που ο ίδιος ευχόταν να αποκτήσει συγκεκριμένο περιεχόμενο.
Ένα τέτοιο έργο απαιτεί επιστημονική ακρίβεια και ελευθερία σκέψης. Μας καλεί να εξετάσουμε, να θέσουμε ερωτήματα και να αναπτύξουμε όσα έχουμε παραλάβει. Τιμούμε τον Μητροπολίτη Ιωάννη όταν προσεγγίζουμε τη σκέψη του με τη σοβαρότητα που της αρμόζει και όταν της επιτρέπουμε να εμπνεύσει νέες ιδέες, τις οποίες ο ίδιος ίσως δεν είχε την ευκαιρία να διερευνήσει.
Η συνάντησή μας πραγματοποιείται επίσης με οικουμενικό πνεύμα. Ο Μητροπολίτης Ιωάννης αφιέρωσε μεγάλο μέρος της ζωής του στην αναζήτηση της ενότητας των χριστιανών. Είθε οι συζητήσεις μας να εκφράσουν την πεποίθησή του ότι το θεολογικό βάθος και το άνοιγμα προς τον άλλον συμβαδίζουν. Η παρουσία εδώ ερευνητών από διαφορετικές εκκλησιαστικές και ακαδημαϊκές παραδόσεις προσφέρει μια πολύτιμη ευκαιρία αμοιβαίας κατανόησης και κοινού προβληματισμού.
Εκφράζω τις θερμές ευχαριστίες μου στους οικοδεσπότες μας στο Χίλντεσχαϊμ, στα μέλη της οργανωτικής και της επιστημονικής επιτροπής και σε όλους όσοι εργάστηκαν για να καταστεί δυνατό αυτό το συνέδριο. Ευχαριστώ ιδιαίτερα τους ομιλητές και όλους τους συμμετέχοντες που προσφέρουν τις γνώσεις, τα ερωτήματα και την αφοσίωσή τους σε αυτή την κοινή προσπάθεια.
Εύχομαι οι ημέρες αυτές να καρποφορήσουν σε νέες έρευνες, σταθερές φιλίες και συνεργασίες με συνέχεια. Είθε να μας βοηθήσουν να καλλιεργήσουμε τον σπόρο που ο Μητροπολίτης Ιωάννης εμπιστεύθηκε στις επόμενες γενιές, ώστε το θεολογικό του όραμα να συνεχίσει να φωτίζει τη ζωή της Εκκλησίας και το κοινό μέλλον της ανθρωπότητας.
Σας καλωσορίζω και σας ευχαριστώ.
Ανδρέας Γούλας
Πρόεδρος του Ιδρύματος Ιωάννη Ζηζιούλα